Heb je een vraag over de Klimaateffectatlas? Kijk dan eens of je vraag op deze pagina staat met veelgestelde vragen. Staat jouw vraag er niet tussen? Neem dan contact met ons op via de Helpdesk.
Algemeen
Wat kun je met de Klimaateffectatlas?
De Klimaateffectatlas is de plek voor informatie over de effecten van klimaatverandering voor Nederland. Je vindt er kaarten over uiteenlopende klimaateffecten, van hittestress in de nacht tot de kans op natuurbrand en de waterdiepte bij kortdurende hevige buien. Naast klimaateffecten vind je allerlei kaarten die kunnen helpen bij het in beeld brengen van kwetsbaarheden en kansen. De informatie in de atlas geeft de best beschikbare landelijke publieke informatie weer. Deze informatie is bedoeld voor professionals die werkzaam zijn in sectoren waar klimaatverandering relevant voor is. De Klimaateffectatlas is gebaseerd op landelijke gegevens en je kunt hem gratis gebruiken. De informatie is bijvoorbeeld te gebruiken bij het uitvoeren van klimaatstresstests, om een gevoel te krijgen bij klimaatrisico’s en om te monitoren wat er gebeurt de afgelopen jaren.
Hoe kun je de Klimaateffectatlas beter leren gebruiken?
Viewer
In de viewer kun je alle kaarten bekijken. Hieronder lees je de antwoorden op vragen over de viewer.
Wat kun je met de viewer?
In de viewer kun je met verschillende kaarten bekijken wat voor gevolgen klimaatverandering kan hebben voor jouw gebied. Je kunt dit bekijken voor de thema’s wateroverlast, droogte, hitte, overstroming en waterkwaliteit. Daarnaast zijn de kaarten nog onderverdeeld in zes categorieën: effecten kwetsbaarheid, kansen voor klimaatadaptatie, monitoring, gebiedskenmerken en grenzen. Je kunt een specifiek gebied bekijken door in te zoomen of door te zoeken naar een specifieke locatie via de zoekfunctie.
Hoe kies je kaartlagen in de viewer?
Links in het scherm zie je het blokje ‘Kaartlagen toevoegen’. Meteen daaronder staat ‘Filter op thema’. Dit zijn de thema’s wateroverlast, droogte, hitte, overstroming en waterkwaliteit. Ben je bijvoorbeeld alleen geïnteresseerd in kaarten over wateroverlast, dan klik je dat thema aan. Daarna kun je kaartlagen selecteren door het vinkje voor de naam van de kaartlaag aan te zetten.
Uit welke kaartlagen kun je kiezen?
De kaartlagen zijn onderverdeeld in zes categorieën:
- Effecten: deze kaarten laten zien waar ruimtelijke (klimaat)effecten spelen.
- Kwetsbaarheid: deze kaarten laten zien welke groepen en functies kwetsbaarder zijn voor effecten.
- Kansen voor klimaatadaptatie: deze kaarten laten zien waar zich kansen kunnen voordoen voor klimaatadaptatie. In sommige kaarten wordt dit meteen duidelijk uit de legenda en bij andere kaarten vind je informatie over kansen voor adaptatie in het bijpassende kaartverhaal.
- Monitoring: kaartlagen met meerdere historische momenten waaruit je kunt kiezen.
- Gebiesdskenmerken: deze kaarten laten relevante kenmerken van gebieden voor adaptatie zien, voor het landschap, de gebouwde omgeving en groen.
- Grenzen: deze kaarten tonen de grenzen van verschillende overheden en regio’s.
Sommige kaarten komen in meerdere categorieën terug.
Hoe kun je de kaartlagen bekijken?
Heb je één of meer kaartlagen geselecteerd in het linkerblokje? Dan verschijnt er rechts een blokje ‘Kaartlagen bekijken’. Voor sommige kaarten zijn meerdere scenario’s beschikbaar: deze verschijnen met namen als ‘Huidig’ ,‘2050 hoog’ en ‘2050 laag’ onder de titel van de kaart. Dit zijn de beschikbare scenario’s bij de kaart, waarbij laag staat voor beperkte klimaatverandering en hoog voor veel klimaatverandering. Door op de knoppen 'Huidig', '2050' of '2100' te klikken kan je switchen tussen deze kaarten.
Wil je meer weten over een bepaalde kaart?
Wil je meer informatie over een bepaalde kaart? Klik dan onder de legenda op ‘Meer informatie’. Bij veel kaarten verschijnt dan het kaartverhaal dat erbij hoort.
Kaartverhalen
Naast een viewer bevat de Klimaateffectatlas ook kaartverhalen. Hieronder lees je het antwoord op vragen over de kaartverhalen.
Wat kun je met de kaartverhalen?
De kaartverhalen geven uitleg bij de belangrijkste kaarten. Ze vertellen wat je op de kaarten ziet en helpen om met de informatie aan de slag te gaan. Vaak bieden ze daarbij handvatten voor gebruikstoepassingen. Verder staat er ook in hoe de kaarten ontwikkeld zijn. De kaartverhalen zijn verdeeld in zes categorieën: Wateroverlast, Hitte, Droogte, Overstroming, Waterkwaliteit en Basiskaarten.
Wie maken de kaartverhalen?
De kaartverhalen worden gemaakt door de kennispartijen in samenwerking met stichting CAS. Per kaartverhaal staat verwerkt welke kennispartij betrokken is en van welke bron de data afkomstig is.
Buurtdashboard
Met het buurtdashboard krijg je snel inzicht in hoe klimaatbestendig buurten zijn. Hieronder lees je de antwoorden op vragen over het buurtdashboard.
Wat kun je met het buurtdashboard?
Met het buurtdashboard krijg je snel inzicht in hoe klimaatbestendig buurten zijn. Je kunt er bijvoorbeeld vinden hoe groen een buurt is of hoe hoog de gevoelstemperatuur is op een zomerse dag. Wil je weten of dat veel of weinig is vergeleken met andere buurten? Dan kun je de resultaten van je buurt vergelijken met buurten van hetzelfde wijktype of met de rest van de gemeente. Ook kan het buurtdashboard je helpen om te bepalen welke opgaven het meest urgent zijn of waar de meeste kansen liggen voor klimaatadaptatie. Hoewel er ook landelijke buurten in het dashboard staan, biedt het dashboard vooral inzicht in stedelijke buurten. Veel informatie in het buurtdashboard komt direct uit de Klimaateffectatlas, maar sommige gegevens komen uit andere bronnen, zoals van het CBS en RIVM.
Hoe verschilt de informatie uit de kaartviewer met het buurtdashboard?
De kaartviewer laat de kaarten op het hoogste beschikbare detailniveau zien. Voor sommige kaarten, zoals de hittekaart gevoelstemperatuur is dat op 2 meter resolutie. In het buurtdashboard wordt de data uit de kaarten vertaald naar buurtniveau. Het buurtdashboard geeft als het ware een samenvatting van de gedetailleerde informatie uit de kaartviewer.
Waarom staan niet alle kaarten in het buurtdashboard?
In mei 2024 is een eerste versie van het buurtdashboard gepubliceerd met een beperkte set kaarten. Deze kaarten zijn geselecteerd omdat ze het meest relevant zijn voor klimaatadaptatie op buurtniveau. Veel andere kaarten uit de Klimaateffectatlas zijn niet interessant om te vertalen naar buurtniveau en staan daarom niet in het buurtdashboard. Naast informatie uit de Klimaateffectatlas zijn er ook een aantal datasets van het RIVM en CBS toegevoegd die relevant kunnen zijn voor klimaatadaptatie.
Hoe vaak wordt het buurtdashboard geüpdatet?
Het buurtdashboard wordt regelmatig geüpdatet. Grotere updates worden bijgehouden in het logboek op de pagina Updates en vermeld in de Nieuwsflits.
Waarom krijg ik voor mijn gemeente 'no data' te zien?
Veel van de no-data waarden worden veroorzaakt door veranderingen in de indeling van de CBS Wijk- en Buurtkaart. In de huidige versie van het buurtdashboard kan je de buurten selecteren uit de Wijk- en Buurtkaart van 2024. Sommige indicatoren zijn alleen beschikbaar voor een eerdere versie van de Wijk- en Buurtkaart. Als er in je gemeente de laatste jaren wijzigingen hebben plaatsgevonden in de Wijk- en Buurtkaart, dan sluiten de buurten niet goed aan en krijg je no-data-waarden te zien.
Data downloaden
Hieronder vind je het antwoord op verschillende vragen over het downloaden van data uit de Klimaateffectatlas.
Hoe kun je kaartbeelden downloaden?
Wil je een pdf van je kaartbeeld downloaden? Klik dan op het printer-icoon in de viewer. Als je de GIS-bestanden wilt, kun je deze opvragen via het tabje ‘Data opvragen’.
Kun je de achterliggende data downloaden?
Wil je de GIS-bestanden downloaden? Dan kun je deze opvragen via het tabje 'Data opvragen'. Dit is gratis omdat het open data zijn, van Geopackage/Geotiff. Als je data uit de Klimaateffectatlas gebruikt, moet je wel de bron vermelden: ‘Klimaateffectatlas, 2026’. De data vallen namelijk onder de Creative Commons licentie (CC BY 4.0). Dat betekent dat bronvermelding verplicht is.
Hoe gebruik je de data in je GIS-pakket?
Wil je data uit de Klimaateffectatlas in je eigen GIS-pakket gebruiken zonder de achterliggende data te downloaden? Dat kan op twee manieren:
- Je kunt de data in je GIS-pakket inladen als online kaartservices in WMS-formaat (Web Mapping Services).
- Je kunt de data gebruiken als ArcGIS Online content via de website van ArcGIS.
Mag je data uit de Klimaateffectatlas gebruiken voor andere toepassingen?
De data uit de Klimaateffectatlas zijn open, zodat overheden en bedrijven de informatie voor nieuwe toepassingen kunnen gebruiken, zoals stresstesten. Gebruik je data uit de Klimaateffectatlas? Dan moet je wel de bron vermelden: ‘Klimaateffectatlas, 2026’. De data valt namelijk onder de Creative Commons licentie (CC BY 4.0). Dat betekent dat bronvermelding verplicht is.
Wat kost het om data uit de Klimaateffectatlas te gebruiken?
De Klimaateffectatlas is een open platform, de informatie is openbaar. Daarom kun je de data uit de atlas gratis gebruiken. Je kunt de data gratis downloaden als pdf in de viewer. Ook kun je ze gratis in GIS-formaat krijgen via de het tabje ‘Data opvragen’.
Wie is er aansprakelijk als data uit de atlas niet blijken te kloppen?
De kaarten uit de atlas zijn bedoeld om een gevoel te krijgen bij de omvang van klimaateffecten en om het thema klimaatadaptatie op de agenda te krijgen. Omdat de kaarten zijn gebaseerd op landelijke data, zijn ze niet geschikt voor lokale besluitvorming. De betrokken kennisinstellingen en Stichting CAS aanvaarden daarom geen enkele verantwoordelijkheid voor gevolgen van aannames die zijn gebaseerd op teksten of kaarten uit de Klimaateffectatlas.
Ontwikkelingen en updates
Hieronder vind je het antwoord op vragen over ontwikkelingen en updates in de Klimaateffectatlas.
Hoe is de Klimaateffectatlas ontstaan?
De Klimaateffectatlas is in 2007 ontstaan vanuit de behoefte van verschillende provincies en kennisinstellingen om landelijke klimaatinformatie op een laagdrempelige manier toegankelijk te maken. De atlas wordt sinds 2012 beheerd door Stichting CAS (Climate Adaptation Services). Sinds 2020 doet CAS dat in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Dat betekent onder andere dat ze de Klimaateffectatlas regelmatig actualiseert, uitbreidt en verbetert.
Wie hebben de kaarten uit de atlas ontwikkeld?
Verschillende kennisinstellingen hebben de kaarten uit de Klimaateffectatlas ontwikkeld. Bij elke kaartlaag vind je via ‘Meer informatie’ welke partij de kaart heeft ontwikkeld. Dit staat rechts in het blokje ‘Kaartlagen bekijken’ onder de legenda.
Wie hebben de kaartverhalen in de atlas gemaakt?
De kaartverhalen zijn gemaakt door de kennisinstellingen die de kaarten hebben ontwikkeld in samenwerking met stichting CAS.
Hoe vaak krijgt de Klimaateffectatlas een update?
De Klimaateffectatlas krijgt enkele keren per jaar een (kleine) update, waarbij nieuwe kaarten worden toegevoegd. In 2023 zijn de nieuwe KNMI-scenario’s beschikbaar gekomen. Hierdoor vindt er de komende periode een grootschalige update plaats omdat deze scenario’s in veel kaarten doorwerken. Op de pagina 'Updates' lees je hier meer over.
Wil je op de hoogte blijven van updates?
Wil je op de hoogte blijven van updates in de Klimaateffectatlas? Schrijf je dan in voor de nieuwsflits! Je krijgt deze nieuwsflits als er belangrijke ontwikkelingen zijn, zoals nieuwe kaarten of kaartverhalen.
Wil je weten welke aanpassingen de afgelopen jaren zijn doorgevoerd?
Oude pagina's van deze website worden bewaard in het webarchief. In dit online archief kun je informatie vinden die in het verleden op www.klimaateffectatlas.nl stond. Let op: het gaat alleen om de pagina's van de website. Oude kaarten in de kaartviewer kun je niet terugvinden via het archief. Op de pagina Updates vind je wel een overzicht van kaartontwikkelingen in de afgelopen jaren.
Hoe kun je feedback geven of meedenken over de ontwikkeling?
Wil je direct feedback geven of meedenken in de gebruikersgroep? Laat het ons weten via de pagina Feedback.
Gebruikte data en klimaatscenario’s
Heb je een vraag over de data onder de kaarten? Of wil je meer weten over de scenario’s waar de kaarten van uitgaan? Bekijk dan de vragen en antwoorden hieronder.
Hoe sterk verandert het klimaat in Nederland?
Hoe ons toekomstig klimaat er precies uit zal zien is onzeker. Op basis van de wereldwijde temperatuurstijging heeft het KNMI in 2023 vier klimaatscenario’s ontwikkeld voor Nederland. Allereerst is er onderscheid tussen scenario’s met een lage CO2 uitstoot en met een hoge CO2 uitstoot. Daarnaast zijn er scenario’s met een vernattend klimaat en met een verdrogend klimaat. Samen geven deze vier scenario’s de bandbreedte weer waarbinnen klimaatverandering plaatsvindt. Meer informatie over deze KNMI-scenario's lees je op de website van het KNMI.
Zijn de KNMI-23 scenario’s beschikbaar voor alle informatie in de Klimaateffectatlas?
Nee, dit verschilt per onderdeel.
- De Klimaatscenario’s tool sluit direct aan op de KNMI’23 scenario’s. Er wordt per indicator verwezen naar het hoogste en laagste KNMI’23 scenario.
- Voor de kaarten in de kaartviewer en de kaartverhalen verschilt het per kaart. Er zijn allereerst veel kaarten zonder scenario’s, bijvoorbeeld omdat ze enkel voor het heden beschikbaar zijn. Kaarten voor 2050 en 2100 bevatten vaak klimaatscenario’s. In het kaartverhaal staat altijd vermeld welke klimaatscenario’s er zijn gebruikt en of het gaat om de KNMI’23-scenario’s of de oudere KNMI’14-scenario’s. De KNMI'23-scenario's zijn in het kaartverhaal hittegolf verwerkt. Voor veel andere kaartverhalen met kaarten voor 2050 of 2100 is dit nog niet gebeurd. De bedoeling was dat de basisprognoses 2024 van het Nationaal Water Model deze scenario’s zouden verwerken in nieuwe kaarten. Door onverwachte afwijkingen zijn die prognoses echter teruggetrokken. Daardoor zijn er nog geen nieuwe kaarten beschikbaar in de Klimaateffectatlas, en tonen we nog de KNMI’14-kaarten.
Om gebruikers toch inzicht te geven in de verwachte effecten van klimaatverandering heeft Deltares de mogelijke gevolgen van de KNMI’23-scenario’s in beeld gebracht. Deze bevindingen zijn verwerkt in paars gemarkeerde passages in de kaartverhalen over:
Hoe waarschijnlijk zijn de KNMI-23 Klimaatscenario’s?
Samen geven de KNMI-scenario’s de hoekpunten weer waarbinnen klimaatverandering waarschijnlijk zal plaatsvinden. In mei 2026 heeft een groep wetenschappers een nieuwe set aan uitstootscenario’s gepubliceerd die gebruikt gaan worden in de nieuwe klimaatrapporten van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Deze uitstootscenario’s bevatten een kleinere bandbreedte dan gebruikt in de KNMI-scenario’s: het hoogste worst-case scenario is verdwenen en ook het laagste scenario is niet meer haalbaar. Maar ook als de wereldwijde uitstoot lager uitvalt blijven de hoogste KNMI-scenario’s mogelijk: bijvoorbeeld doordat het klimaat sterker reageert op broeikasgassen of doordat effecten zoals droogte en veranderingen in oceaanstromingen sterker doorwerken. Meer informatie hierover vind je op deze pagina van het KNMI.
Staan alle klimaateffecten in de Klimaateffectatlas?
In de Klimaateffectatlas staan kaarten die informatie geven over de thema’s droogte, hitte, wateroverlast, overstroming en waterkwaliteit. De kaarten in de Klimaateffectatlas geven een eerste indruk van de effecten die klimaatverandering kan hebben op een gebied. Maar deze informatie is niet uitputtend en de kaarten worden ook regelmatig geüpdatet of aangevuld met nieuwe kaarten.
Staan alle relevante impacts in de Klimaateffectatlas?
Voor de thema's droogte, hitte en wateroverlast laat de Klimaateffectatlas een selectie van impacts zien. Deze selectie is niet uitputtend en is bedoeld als startpunt.
Hoe nauwkeurig zijn de gegevens? Wat is het schaalniveau ervan?
De kaarten in de Klimaateffectatlas zijn ontwikkeld met landelijke modellen: de resultaten geven een beeld op regionaal schaalniveau en zijn meestal grof en indicatief op lokaal niveau. Op landelijk niveau geven de kaarten de beste gegevens weer die openbaar beschikbaar zijn. Het schaalniveau van de gegevens verschilt per kaartlaag. Kaarten met statistieken, zoals het aantal tropische dagen of neerslagtekort, geven een beeld van verschillen op landelijk niveau. Andere kaarten, zoals de hittekaart gevoelstemperatuur, zijn gedetailleerder.
Bestaan er preciezere kaarten dan die uit de Klimaateffectatlas?
De kaarten uit de Klimaateffectatlas zijn gebaseerd op landelijke data. Op regionaal en lokaal niveau kun je vaak gedetailleerdere data vinden. Zo hebben waterschappen vaak gedetailleerde analyses gedaan voor hun gebied. Ook provincies en gemeenten hebben vaak gedetailleerdere informatie beschikbaar. Een groot deel van de regionale en lokale data kun je vinden via de Monitorkaart Stresstesten. Hier tonen we ook beschikbare landelijke atlassen, zoals die van Rijkswaterstaat.